155 urodziny grzejnika i ciepło systemowe

Rzadko zastanawiamy się nad znaczeniem i historią przedmiotów użytku codziennego, a tymczasem okazuje się, że wiele z nich posiada swoją wyjątkową historię. Na przykład kaloryfer, czyli „niosący ciepło” (łac. Calorifer) – stały element wystroju prawie każdego wnętrza, czy to mieszkalnego czy publicznego – używany jest przez ludzi już od 155 lat. Dziś grzejnik jest stałym elementem popularnego systemu ogrzewania systemowego, a mało kto wie, że prototypy tego mechanizmu powstawały już w czasach antycznych.

Hypokaustum, czyli starożytny odpowiednik tak popularnego współcześnie ogrzewania podłogo­wego, dostarczał ciepło korzystającym z łaźni Grekom już w II w. p.n.e. Ciepłym powietrzem grzali się 100 lat później również Rzymianie. Sam kaloryfer natomiast czekał na swoje odkrycie aż do XIX wieku. Z dochodzenia przeprowadzonego przez rosyjską elektrociepłownię w Samarze wynika, że na pomysł niosącego ciepło urządzenia wpadł około 1855 roku Franz San Galli – mieszkający w Sankt-Petersburgu, a urodzony w Szczecinie, Niemiec o włoskich korzeniach. „Ciepłą skrzynkę”, bo tak nazwał swój wynalazek, stworzył na własny użytek, po czym osobiście sprawdziwszy jego skuteczność, opatentował go w Niemczech i Ameryce, początkując tym samym rozwój przemysłu grzewczego.

Najstarszy działający praprzodek współczesnych kaloryferów obchodzi w tym roku 109 urodziny. Po dziś dzień ogrzewa wnętrza daczy Wielkiego Księcia Borysa Władymirowicza, stojącej na terenie Carskiego Sioła (ros. Царское Село) – kompleksu pałacowo-parkowego z XVIII wieku, znajdującego się w okolicach Sankt-Petersburga. Regionalne Muzeum Sztuki w Samarze jest natomiast ogrzewane, już od ponad 90 lat, przez 4 zabytkowe kaloryfery. Od współczesnych grzejników różnią się na pewno rozmiarem – mają około 2 metry szerokości i 1,5 metra wysokości, a ponadto zdobione są wytwornymi ornamentami w stylu modernistycznym.

Współcześnie kaloryfer jest najpopularniejszym wymiennikiem ciepła w Polsce. Stanowi nieodłączny element zarówno ogrzewania piecowego, które szczególną popularnością cieszy się na polskiej wsi, jak również ogrzewania Ciepłem Systemowym, z którego korzysta już ponad 15 mln Polaków. To dziś najbardziej popularna i bezpieczna metoda ogrzewania mieszkań, wykorzystywana głównie przez spółdzielnie i wspólnoty mieszkaniowe. Jeszcze 100 lat temu jednak stosowanie go w polskich budynkach było oznaką luksusu – jedną z pierwszych instalacji ogrzewania sieciowego zamontowano na początku XX wieku w jednym z warszawskich „niebotyków”, luksusowej wówczas kamienicy, stojącej przy Placu Unii Lubelskiej. Dziś jednak Ciepło Systemowe gwarantuje odpowiedni komfort cieplny prawie 40 proc. gospodarstw domowych i obiektów użyteczności publicznej.

Ciepło jest synonimem przyjemności i odprężenia. Jego ważną rolę w codziennym życiu każdego człowieka postanowili podkreślić Rosjanie. W 150 rocznicę wynalezienia „ciepłej skrzynki”, na znak rozpoczęcia sezonu grzewczego 2005/2006, przy elektrociepłowni w Samarze odsłonięto rzeźbę przedstawiającą kaloryfer oraz wylegującego się na parapecie kota. Autorem pomnika jest lokalny artysta – Mikołaj Kuklev. Wykorzystanie w projekcie kota nie jest przypadkowe – jest to zwierzę wyróżniające się szczególnym umiłowaniem ciepła, a jego wizerunek nie jest ani dziełem przypadku, ani wytworem wyobraźni autora. Uwieczniony kocur, zanim stał się pierwowzorem dla artysty musiał pokonać sporą konkurencję w konkursie na najlepiej rozkoszującego się ciepłem grzejnika kota. W efekcie powstał żeliwny monument o wysokości około 2 metrów i wadze ponad 200 kilogramów. Jak podkreśla sam rzeźbiarz, pomnik jest symbolem ciepła, a forma jaką przybiera ma w oglądających wyzwolić poczucie przyjemnego komfortu, którego jest źródłem.

Co to jest ciepło systemowe?
Ciepło Systemowe to ogrzewanie i ciepła woda dla mieszkań, lokali użytkowych, obiektów handlowych i użyteczności publicznej wytwarzane w źródłach oddalonych od budynków, do których jest dostarczane. To najbardziej bezpieczny, bezobsługowy i wygodny w użytkowaniu sposób ogrzewania, dostępny przez cały rok.

Ciepło Systemowe to marka i ogólnopolski program, otwarty dla firm, które zaakceptują i będą stosowały ujednolicone i wysokie standardy w zakresie obsługi klientów indywidualnych i biznesowych, w obszarze technicznym i marketingowym oraz edukacji na rzecz efektywnego zarządzania energią. Wokół marki Ciepło Systemowe skupiło się już ponad 80 firm.

Ciepło Systemowe to niewidzialny, ale odczuwalny komfort, doceniany przez użytkowników. Jego wysoką jakość potwierdzają wyróżnienia godłem „Teraz Polska” oraz nagrodą „Ten, który zmienia polski przemysł”.
Organizatorem Programu Promocji Ciepła Systemowego jest Izba Gospodarcza Ciepłownictwo Polskie, do której należą dostawcy Ciepła Systemowego i ponad 270 firm z branży ciepłowniczej, które oferującą ogrzewanie i ciepłą wodę ponad połowie polskich rodzin.