Minimalizm

Minimalizm to nurt w sztuce, designie i literaturze, który powstał w latach 80. XX w. Do dziś nie sformułowano jednoznacznej teorii kierunku. Zaliczany do modernizmu, wywodzi się w prostej linii z niderlandzkiego neoplastycyzmu lat 20 XX wieku, a jednocześnie funkcjonuje jako odnoga postmodernizmu. Formalnie nazwa została nadana w 1965 roku przez R. Wollheima. Szczyt popularności przypadł na lata 60 i 70. XX w.


Twórczość minimalistyczną charakteryzuje prostota formy. To sztuka tworzenia bez iluzji i ukrytego kontekstu. Jak trafnie spostrzegł Frank Stella „widzisz to, co widzisz”. Prosta, czysta, zrównoważona forma nie trzymająca się zasad kompozycji. Zamiast kompozycji obowiązuje: „skala”, bezpośredniość” i „całość”- w sensie całościowego, zrównoważonego spojrzenia na przedmiot tworzenia. Do dziś brak konkretnej filozofii i idei przyświecającej twórcom. Gotowe dzieła poddawane są bieżącemu osądowi architekta i odbiorców. Ducha nurtu najtrafniej oddają hasła: „less is more” i „doing more with less”.
Najważniejsze cechy twórczości: czystość formy, współgranie światła i brył oraz redukcja trójwymiarowości.

Uproszczenie – czyli redukcja formy
Redukcja formy nie była tak samo postrzegana przez wszystkich popularyzatorów nurtu: „Sprzeciwiam się całej koncepcji redukcji, ponieważ jest to redukcja tylko tych rzeczy, których ktoś nie chce. Jeżeli moja praca jest uważana za redukcjonistyczną, to tylko dlatego, że nie zawiera elementów, które ludzie uważają, ze powinna zawierać. Ale ma inne elementy, które lubię...” - powiedział Donald Judd. Sztuka tworzenia z elementów prostych w zakładanych interakcjach może być bardzo złożona (np. Water/Glass House - Atami, Japonia -1995 - Kengo Kuma), dlatego generalne założenie redukcjonizmu nie zawsze spotyka się z aprobatą u twórców minimalistycznych.
Redukcja trójwymiarowości, oszczędne posługiwanie się łukami, wklęsłościami i wypukłościami ma swój wyraz nie tylko w zewnętrznym wyglądzie obiektów. Aranżacje wnętrz - minimalizm wnętrza jest charakterystyczny i widoczny także w obecnych trendach.

Pustka
Istnienie przestrzeni – czyli specyficznego wyróżnika pustki - to konieczny warunek minimalizmu. Przestrzeń minimalistyczna nie dzieli się na „przestrzeń galerii” i „przestrzeń dla dzieła”. Obiekty oddzielają faktyczne fragmenty przestrzeni w której znajduje się widz i zapewnia swobodny odbiór.

Tworzenie
Styl minimalistyczny korzysta z surowców przemysłowych, surowych, tzw. „bezimiennych” produktów, jak: cegła, pudła, blachy, stalowe i drewniane szyny, fluorescencyjne rury. Sam artysta „nie brudzi sobie rąk”. Tworzy przez pośrednika, czyli wykonawcę. Tony Smith – prekursor nurtu – pracował jako kreślarz u Franka Loyda. Plany były jego „narzędziem w ręku”.

Wielcy minimaliści wczoraj i dzisiaj
Popularyzatorami minimalizmu byli tacy architekci jak: Mies van der Rohe , Max Bill, Luis Barragán. Współcześnie są to: mn Tadao Ando , Hans Hollein, Mario Botta, Akira Sakamoto, John Pawson i Zaha Hadid. Za polskiego minimalistę uznaje się Stefana Kuryłowicza.