Nowoczesność w zgodzie z prawem, czyli współczesna nowoczesność.

Po trwającej przez lata modzie na domy tradycyjne, coraz więcej inwestorów planujących budowę domu poszukuje projektów o nowoczesnej stylistyce. Oczami wyobraźni widzą swój nowy, wymarzony dom na działce, jednak na ziemię sprowadzają ich plany zagospodarowania przestrzennego lub warunki zabudowy. Punktem spornym z reguły jest dach. Plany zagospodarowania przestrzennego lub warunki zabudowy najczęściej nie dopuszczają możliwości zaprojektowania dachu płaskiego, określając kąt spadku połaci dachowych w granicach 30-45°, a w naszej wyobraźni wciąż pokutuje mit; dom nowoczesny = dach płaski.

W naszym krajobrazie na dobre zagościł wizerunek domu mieszkalnego jednorodzinnego jako parafraza dworku ziemiańskiego. Cechami charakterystycznymi takich obiektów jest dwuspadowy dach o kącie nachylenia ok. 38-45° oraz dwie kolumny podkreślające wejście do domu. Można zaryzykować tezę, iż wykształcił się nam niepostrzeżenie „narodowy styl” lat 90., reprezentatywny dla większości podmiejskich osiedli mieszkaniowych powstałych na przestrzeni ostatniego dziesięciolecia.

Lokalne urzędy mają niemały udział w promowaniu charakteru takiej zabudowy. Decyzje o warunkach zabudowy czy też zapisy w planach zagospodarowania przestrzennego jednoznacznie narzucają inwestorom wielkość budynku, kąty nachylenia połaci dachu, sposób kształtowania bryły obiektu, przez co wywierają mniejszy bądź większy wpływ na charakter architektoniczny przyszłych obiektów. Takie kształtowanie wizerunku osiedli mieszkaniowych w porównaniu do swobody, z jaką kształtowano zabudowę lat 80 jest na wskroś słuszny. Jednak cóż mają począć inwestorzy, którzy swoimi ambicjami wykraczają poza utarty schemat myślenia.

Dom współczesny kojarzony jest przede wszystkim z nowoczesną bryłą budynku. Dom nowoczesny to obiekt ze szkła i betonu, będący często powrotem do wzorców ukształtowanych przez dzieła architektoniczne epoki modernizmu i do wszystkich cech charakteryzujących tę epokę. Płaski dach, wstęgowe okna to jedne z nich. Inwestor zamierzający zrealizować obiekt nowoczesny, a jednocześnie będący w zgodzie z wytycznymi planistycznymi czy też wytycznymi zawartymi w decyzji o warunkach zabudowy bądź zagospodarowania ma nie lada orzech do zgryzienia. Z jednej strony założenia, które preferują taki a nie inny rodzaj zabudowy, z drugiej marzenia i oczekiwania, co do nowoczesności architektury.

Współcześni architekci próbują zmienić sposób myślenia o domu nowoczesnym.
O nowoczesności domu w obecnych czasach powinna świadczyć nie tylko architektura, ale również technologia i technika. Prezentowane przykłady nowoczesnych domów jednorodzinnych to antidotum na bolączki inwestorów. Projekty te spełniają kryteria, jakie stawiane są przez wytyczne urbanistyczne (np. kąt nachylenia dachu 38-45º), a jednocześnie zawierają elementy architektoniczne, które jednoznacznie kojarzą się ze współczesną architekturą mieszkaniową. Charakterystyczne jest podejście do detalu architektonicznego, na pozór tylko luźne łączenie elewacyjnych materiałów wykończeniowych szkła i metalu z tradycyjnym kamieniem i drewnem. Elementy techniczne „inteligentnego domu”, w jakie wyposażone są projekty: rekuperator (wentylacja mechaniczna), solar jako źródło ciepłej wody użytkowej, kominek z płaszczem wodnym jako alternatywne źródło ogrzewania to nowe podejście do oszczędności energii, ale też i nowe podejście to samego obiektu. Ma on nie tylko ma spełniać podstawowe potrzeby mieszkaniowe, ale staje się też stechnicyzowaną „maszyną do mieszkania” i w tym kontekście postulat czołowego modernisty XX w. jakim był Le Corbusier zostaje spełniony dopiero w dzisiejszych czasach.

Bryła prezentowanych domów jest prosta, sześcian parteru nakryty dwuspadowym dachem (to ukłon w stronę tradycji), prosty i czytelny układ funkcjonalny zgodny ze sztuką, którą młodzi adepci wydziałów architektury poznają w pierwszych latach nauki, cała reszta to już współczesność. Projekty tego typu spełniają wszystkie kryteria stawiane przez prawo domom jednorodzinnym, nie burząc krajobrazu osiedli mieszkaniowych zmieniając jednocześnie nasze spojrzenie na dom. „Współczesny dom nowoczesny” z uwagi na duże zainteresowanie tego typu projektami już niedługo może stać się alternatywą dla domów z dwoma kolumienkami przy wejściu.


CYTAT
arch. Maciej Matłowski

Projekty zmieniają się wraz z oczekiwaniami inwestorów. To co kiedyś było standardem w tej chwili jest zamierzchłą przeszłością. Trudno w tej chwili wskazać drogę jaką będą podążać architekci projektując domy przyszłości. Jedno wszak jest pewne -  wraz z nowymi standardami zmienia się oblicze projektów. Inwestorzy zwracają baczniejszą uwagę na koszty - nie tylko budowy ale również utrzymania przyszłych obiektów. Wszyscy zdajemy sobie sprawę, że energia będzie drożeć. W odpowiedzi na oczekiwania inwestorów powstała kolekcja 30 projektów domów energooszczędnych, wyposażonych w najnowocześniejsze instalacje i rozwiązania.