Hortensje

Hortensje pochodzą z terenów Azji i Ameryki, a ich głównym atutem są przepiękne okazałe kwiatostany, licznie pojawiające się i mieniące w wielu barwach: bieli, czerwieni, różu, fioletu. Znajdziemy także kwiaty barwy niebieskiej, zielonej oraz wielu odcieni tych barw. W zależności od gatunku możemy wykorzystywać hortensje jako rośliny doniczkowe uprawiane na tarasie balkonie oraz rośliny ogrodowe, hodowane w grupach lub pojedynczo. Najlepiej krzewy hortensji prezentują na tle trawnika, możemy sadzić je wzdłuż ścieżek, koło tarasu lub w pobliżu ławek lub altan.

Hortensje wymagają gleb żyznych i próchnicznych o pH 4,5-5,5. Nie znoszą gleb gliniastych i ciężkich. W momencie, gdy liście staną się jasnozielone lub żółte możemy być pewni, że gleba na której rosną jest zasadowa, powinniśmy wzbogacić ją kwaśnym torfem. Hortensje lepiej czują się w półcieniu, niemniej jednak najobficiej kwitną w słońcu.

Łacińską nazwę hortensja możemy przetłumaczyć jako „wodny krzew”. Pamiętajmy, więc o dużej ilości wody, jakiej potrzebuje ona do prawidłowego rozwoju.

Hortensje możemy podzielić na dwie grupy – grupę kwitnącą na zeszłorocznych pędach oraz grupę rozkwitającą na pędach tegorocznych. Do grupy rozkwitającej na pędach zeszłorocznych zaliczymy hortensje ogrodowe (Hydrangea macrophylla), zawiązujące pąki w drugiej połowie lata, a rozkwitające latem następnego roku. Często jednak zdarza się, że grupa ta nie rozkwita. Przyczyną może być przemarzanie wierzchołków lub całych pędów z zawiązanymi już pąkami kwiatowymi. Pędy tej grupy są słabo zdrewniałe, a pąki nie mają twardych łusek chroniących je przed mrozem. Jeśli więc chcemy by grupa ta pięknie rozkwitła, powinniśmy zabezpieczyć ją przed mrozem. Wykorzystać możemy korę, torf lub liście. Okrywamy roślinki do wysokości 20-30 centymetrów. Dobrze jest także sadzić rośliny w miejscu osłoniętym od mroźnych wiatrów.
Inną przyczyną braku kwitnienia hortensji może okazać się niewłaściwie wykonane cięcie. Jeśli hortensja usuniemy pędy z pąkami, czyli pędy zeszłoroczne, hortensja ogrodowa z pewnością nie rozkwitnie. Hortensję ogrodową przycinamy zaraz po przekwitnięciu.
Jeszcze inną przyczyną może być zbyt zacienione stanowisko, na jakim rosną hortensje. Powinniśmy zadbać o większy dopływ słońca. Pamiętajmy jednak, że słońce może wywołać poparzenia. Liście leżące najbardziej na zewnątrz zżółkną lub zbrązowieją w środkowych partiach. Niektóre z nich mogą opadać. Liście tych cieniolubnych roślin są bowiem niezwykle wrażliwe na nadmiar słońca. Poparzeniom sprzyja także zbyt sucha gleba.

W grupie hortensji rozkwitających na pędach tegorocznych znajdziemy najłatwiejszą w uprawie hortensję bukietową (Hydrangea paniculata) i krzaczastą (Hydrangea arborescens). Hortensja bukietowa osiągająca wysokość nawet do 5 metrów z powodzeniem daje się uprawiać w Polsce. Gatunek ten jest bardziej odporny na glebę wapienną. Hortensja bukietowa rozkwita na biało, z czasem jednak kwiaty różowieją. Hortensja krzaczasta osiąga do 1 metra wysokości. Ten gatunek posiada cienkie gałązki uginające się pod ciężarem wielkich kwiatów. Oba gatunki możemy ciąć krótko, nawet przy samej ziemi, bez obawy, że nie zakwitną. Najwłaściwsze będzie wiosenne cięcie, najlepiej nad 4 oczkiem. Zarówno hortensja bukietowa, jak i krzaczasta są bardziej odporne na przemarzanie niż hortensja ogrodowa.

Poza opisanymi już wcześniej gatunkami coraz częściej możemy spotkać się z dochodzącą nawet do 25 metrów wysokości, najciekawiej wyglądającą przy murkach i drzewach, niewymagającą cięcia formą pnącą hortensji (Hydrangea petiolaris), osiągającą do 3 metrów wysokości z kwiatostanem w postaci baldachogrona hortensją kosmatą (Hydrangea aspera) oraz hortensją dębolistną (Hydrangea quercifolia), o liściach przypominających liść dębu. Ten gatunek osiąga około 1,5 metra wysokości i ma wiechowate kwiatostany.

Zarówno hortensja pnąca jak i hortensja dębolistna są podobnie jak hortensja bukietowa i krzaczasta wystarczająco odporne na przemarzanie.

Pamiętajmy o właściwym nawożeniu. Niedobór azotu, fosforu, magnezu i żelaza spowodować może osłabienie wzrostu i nie zawiązywanie pąków kwiatowych. Nawozimy intensywnie, systematycznie, co dwa tygodnie od wiosny do lipca, nawozami bez wapnia. Zasilanie powinniśmy zakończyć na początku sierpnia.

Ciekawą cechą hortensji jest możliwość zmiany barwy kwiatów w zależności od pH gleby, na jakiej rośnie. Regulując kwasowość gleby wpłynąć możemy na kolor kwiatów. Na glebach bardziej zasadowych kwiaty będą różowe lub czerwone. Niebieskie pojawią się na glebach kwaśnych, nawożonych siarczanem amonu lub siarczanem potasu. Polewając krzew roztworem siarczanu glinu uzyskamy ten sam efekt. Za zmianę barwy odpowiadają jony glinu, ulegające uwolnieniu dopiero w kwaśnej glebie i stające się przyswajane przez roślinę właśnie wtedy. Dobrze jest wyściółkować glebę wokół krzewu. Wykorzystać możemy torf wysoki lub kompost korowy. Jeśli zależy nam na kwiatach czerwonych zastosować możemy nawozy zasadowe zawierające wapń lub magnez. Pamiętajmy jednak, by nie podnieść pH gleby powyżej 6,2. Wyższy odczyn spowodować może, bowiem chlorozę liści. Liście staną się jasne, żółtawe, z czasem mogą zasychać i opadać. Pamiętajmy o pomiarze pH gleby.

Hortensje ogrodową rozmnażamy poprzez sadzonki zielne, czyli nie zdrewniałe pędy, które pozyskujemy w okresie od czerwca do sierpnia. Sadzonki tworzymy z uciętych pędów, z których odrzucamy odcinek szczytowy, a resztę tniemy na kawałki o 2 parach liści. Dolną parę liści usuwamy, a koniec sadzonki zanurzamy w ukorzeniaczu. Pozyskane w ten sposób sadzonki wsadzamy do inspektu. Ziemia ma się znaleźć nad miejscem po usuniętych liściach. Pojemnik z sadzonkami umieśćmy w ciepłym i widnym miejscu, ale nie bezpośrednio na słońcu. Podłoże delikatnie zraszamy. Sadzonki ukorzeniają się po około 2 miesiącach. W inspekcie powinny spędzić cały rok. Na grządki możemy wysadzić je dopiero na wiosnę przyszłego roku. Sadzonki możemy ukorzeniać również w sierpniu i wrześniu, wtedy jednak powinniśmy je przezimować w chłodnym i widnym pomieszczeniu.

Hortensje rozkwitają w zależności od gatunku. Hortensja ogrodowa podobnie jak hortensja pnąca rozkwita na przełomie czerwca i lipca. Hortensja krzewiasta w okresie od lipca do września, a hortensja bukietowa, kosmata i dębolistna na przełomie sierpnia i września. Kwiaty hortensji po zasuszeniu można wykorzystać do suchych bukietów.
Wśród szkodników atakujących hortensje znajdziemy m.in. przędziorka chmielowca i mszyce. Ilość kolonii mszyc możemy ograniczyć poprzez ścinanie wierzchołków pędów i liści wraz z koloniami szkodnika. Porażone krzewy powinniśmy opryskać jednym z dostępnych w sprzedaży preparatów. Pojawiające się na górnej stronie liści drobne, żółte plamki, początkowo pojawiające się wzdłuż nerwów, później obejmujące całą powierzchnię są objawami obecności przędziorka chmielowca. Przy dużym nasileniu przędziorków liście żółkną, zasychają brzegami, a następnie opadają. Chcąc ograniczyć liczebność szkodnika pamiętajmy o dokładnym wygrabieniu jesienią liści spod krzewów, w celu zniszczenia larw i osobników dorosłych. Latem możemy zastosować jeden z preparatów Talstar 100 EC (0,05%) i Nissorun 050 EC (0,06%) czy też Apollo 50 S.C.