Budleje

Budleje to przepiękne krzewy pochodzące z umiarkowanych i tropikalnych rejonów wschodniej Azji, Ameryki Południowej i Afryki. Czasem tworzą nieduże drzewa, czasem rośliny zielne. Do rodzaju Budleja należy około 100 gatunków. W Polsce wciąż jeszcze spotykamy je dość rzadko, uprawiane są, bowiem 2 gatunki i kilka ich odmian. Najczęściej spotykamy budleję Davida oraz budleję skrętolistną. Może nadszedł czas, by pozwolić im zadomowić się w naszych ogrodach.

Budleje dorastają u nas do wysokości 4 metrów i szerokości 2 metrów. Budleja Davida dorasta do 4 metrów wysokości, skrętolistna do 2 metrów. Krzew charakteryzuje się luźnym pokrojem i długimi pędami zwisającymi na boki pod ciężarem kwiatów. Liście są lancetowate, długości około 25 centymetrów, z wierzchu zielone, od spodu srebrzyście omszone. Jesienią liście żółkną i opadają, choć zdarza się podczas łagodnych zim, że budleje zachowują się jak rośliny zimozielone i ich liście pozostają na krzewie przez całą zimę. Przepiękne, drobne kwiaty, zebrane w długie, dorastające do 30-centymetrów gęste kwiatostany, wyrastają na końcach pędów.

Te przepiękne, ciekawe kwiatostany to właśnie znak rozpoznawczy tych krzewów. Rozwijają się one stopniowo, najpierw na pędach głównych, potem na bocznych. Krzewy rozkwitają od maja aż do października. Przekwitnięte, zbrązowiałe kwiatostany ścinamy. W zależności od odmiany kwiaty budlei mają barwę białą, jak np. White Profusion, różową, jak Royal Red, niebieską, jak np. Empire Blue, fioletową, jak Black Knigh lub purpurową. Przedstawione odmiany należą do gatunku budleja Davida. Patrząc na krzewy i ich kwiaty z daleka, dostrzeżemy wielki, zgrabnie ułożony bukiet, stworzony jak gdyby z kwiatów lilaka. Kwiaty budlei przyjemnie pachną, masowo przyciągając motyle. Z uwagi na sympatię owadów do tych pięknych krzewów, w wielu językach roślina ta nazywana jest motylim krzewem. Przepiękne motyle mogą jednak okazać się utrapieniem ogrodu, jeśli ich gąsienice upatrzą sobie inne nasze rośliny.

Budleje uwielbiają żyzną, gliniasto-piaszczystą glebę o odczynie zbliżonym do obojętnego. Dodatnio reagują na zawartość węglanu wapnia w glebie. Doskonale rosną na stanowiskach suchych, ciepłych, słonecznych i osłoniętych. Prześlicznie wyglądać będzie soliter posadzony na trawniku, choć i jako rośliny posadzone na rabatach bylinowych, z przeznaczeniem na kwiaty cięte, będą wyglądać atrakcyjnie. Musimy pamiętać, iż w okresie suszy szybko więdną, podczas upałów powinniśmy je, więc obficie podlewać. Budleje znoszą zanieczyszczenie powietrza, z powodzeniem możemy je, więc sadzić w zanieczyszczonych miastach. Powinniśmy również pamiętać, by latem spulchniać płytko glebę pod krzewami. Korzenie budlei są, bowiem wrażliwe na brak powietrza. Budleje mają również duże wymagania pokarmowe. W okresie wegetacji powinny być więc 2-3-krotnie zasilane nawozami wieloskładnikowymi. Po zasileniu nawozem azotowym rośliny wydadzą silne pędy, na których pojawiają się śliczne kwiatostany. Po przekwitnięciu powinniśmy zasilić krzewy solą potasową w dawce 0,5 kilograma na 10m² i superfosfatem pylistym w dawce 0,3 kilograma na 10m², bądź też wspomnianym już nawozem wieloskładnikowym.

Budleje są niestety mało odporne na mrozy. Przed zimą, podobnie jak róże krzaczaste, powinniśmy okryć je kopczykiem ziemi, kory, trocin lub liści. Pamiętajmy, by krzewy okrywać wraz z nadejściem mrozów – nie wcześniej. Pędy nad kopczykiem mogą wprawdzie przemarznąć jednak strata ta nie ma większego znaczenia. Budleje w klimacie podobnym do polskiego mają bowiem zwyczaj przemarzać w zimie, ale potem z powodzeniem odbiją od korzeni. Zazwyczaj poza wschodnią i środkową częścią Polski nie wymarzają. Budleja skrętolista uważana jest za bardziej odporną na mróz.

Cięcie budeli Davida



Na przełomie kwietnia i maja, zaraz po rozgarnięciu kopczyka powinniśmy krzew budlei Davida co roku krótko przyciąć. Cienkie pędy skracamy do długości 5-10 centymetrów, a grube do 20-25 centymetrów. Przy sprzyjającej pogodzie cięcie możemy wykonać już na początku lutego – przyśpieszy to kwitnienie krzewu. Tnąc krzew musimy zachować zasadę, iż wszystkie zbyt wybujałe pędy kwiatowe z poprzedniego roku przyciąć musimy na tyle krótko, by poniżej miejsca cięcia zostały tylko dwa pąki. Słabe pędy powinniśmy wyciąć całkowicie. Musimy przestrzegać tej zasady, gdyż zbyt zagęszczona korona może odbić się niekorzystnie na wielkości kwiatów. Im więcej pędów, tym mniej składników pokarmowych dociera do kwiatów.
Budleje rosną bardzo szybko - nawet po bardzo krótkim przycięciu, w sierpniu uzyskają około 1,5 metra wysokości. Bardzo obficie również pokryją się kwiatami. Jeśli przemarznięte okazy pozostawimy same sobie i nie przytniemy ich, krzewy osiągną nawet do 3 metrów wysokości, słabo jednak rozkwitną i będą miały brzydki pokrój. Budleje rozkwitają, bowiem na tegorocznych pędach. Często zakwitają jeszcze w roku, w którym zostały wysiane.

Cenną uwagą jest fakt, iż kwiaty budlei skrętolistnej zebrane są wzdłuż zeszłorocznych pędów w gęstych pęczkach. Ze względu na kwitnienie na dwuletnich pędach nie powinna być ona cięta tak jak budleja Davida, a jedynie w miarę potrzeb, np. po przemarznięciu. To bardzo ważne. Nieodpowiednio przycięta budleja skrętolistna nie rozkwitnie.

Idealnym miesiącem dla wszelkich zabiegów związanych z tym krzewem jest kwiecień To doskonały miesiąc na sianie, sadzenie, przesadzanie i rozsadzanie tych pięknych krzewów.

Nasiona budlei powinniśmy wysiewać we wspomnianym już kwietniu, lub też w okresie marca i maja do skrzyneczek. Nasionka przykrywamy cienką warstwą ziemi i zacieniamy papierem. W temperaturze około 20°C wykiełkują po 3-4 tygodniach. Siewki pikujemy i przesadzamy do doniczek o średnicy około 8 centymetrów. Na miejsce stałe powinniśmy je wysadzić w odległości do 1 metra. Wysadzamy jedynie jednoroczne lub dwuletnie rośliny. Starsze źle, bowiem się przyjmują, z uwagi na częste w starszym wieku uszkodzenia korzeni. Młode krzewy zakwitają później niż starsze, kwitną natomiast dłużej.