Urbanistyka

Pojęcie urbanistyki wywodzi się z języka łacińskiego. Słowo „urbs” oznacza miasto. Na przełomie XIX i XX w zyskało największą popularność. Sama urbanistyka to nauka badająca struktury miejskie i zmiany jakie w niej zachodzą. Według Towarzystwa Urbanistów Polskich urbanista to osoba która „prowadzi badania i studia, opracowuje programy i projekty planów budowy, rozbudowy i modernizacji miast lub ich części oraz innych jednostek sieci osadniczej, wykonuje nadzór nad realizacjami miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego”.

Jako jeden z działów planowania przestrzennego bada historyczne układy osadnicze i ich ewolucję. W planowaniu perspektywicznym przewiduje dalszy, najlepszy kierunek przekształceń struktur funkcjonujących lub projektowanych i poprawę jakości przestrzeni wymagających przekształceń.

Celem projektowania urbanistycznego i polityki zagospodarowania przestrzennego jest dążenie do ładu przestrzennego i rozwoju zrównoważonego obszarów zurbanizowanych (kraj, region, województwo, powiat, miasto, osiedle) w sferach: gospodarczej, społecznej, przestrzennej, ekologicznej i wykorzystania zasobów środowiska naturalnego.
Projektowanie urbanistyczne może dotyczyć obszarów o różnym zasięgu terytorialnym (np. mały obszar śródmiejski, zespół mieszkaniowy, fragment miasta, ośrodek wielofunkcyjny itp.). W zależności od wielkości obszaru elementy projektów mogą mieć różny stopień złożoności.

Osoby zainteresowane studiami o charakterze stricte urbanistycznym powinny zapoznać się z ofertą kierunku gospodarki przestrzennej. Gospodarka przestrzenna to opcja, którą oferuje m.in. Wydział Inżynierii Kształtowania Środowiska i Geodezji na Akademii Rolniczej i Wydział Architektury na Politechnice we Wrocławiu. Pomimo jednakowej nazwy kierunku i teoretycznego opisu trybu kształcenia, zasadniczo różnią się programem.
Akademia Rolnicza oferuje jedynie studia pierwszego stopnia (3,5 letnie inżynierskie). Aby ukończyć specjalizację, należy dokończyć studia na politechnice i uzupełnić międzyuczelniane luki programowe.
Różnice programowe wynikają z ukierunkowania studentów na poszczególne specjalizacje zawodowe. Akademia Rolnicza przygotowuje absolwentów do pracy przy opracowywaniu planów zagospodarowania przestrzennego przede wszystkim obszarów wiejskich (stąd duży nacisk na ruralistykę). W kształceniu przez wydział architektury na Politechnice ukierunkowuje się na urbanistykę miast, regionów, województw, powiatów i innych obszarów w poszczególnych podziałach terytorialnych ze względu na różne czynniki. Kształcenie przygotowuje do świadomego gospodarowania przestrzenią, doskonalenia i podtrzymywania systemu procesów cywilizacyjnych. Dla absolwentów budownictwa, architektury i do nich podobnych istnieje możliwość zdobycia uprawnień urbanisty, lub planisty przestrzennego dzięki studiom podyplomowym.

W Europie i w USA także istnieją uczelnie z dziedziny gospodarki przestrzennej i projektowania urbanistycznego. Same nazwy kierunków, choć różne, sygnalizują że absolwenci otrzymują co najmniej pokrewne uprawnienia. Swoboda programowa kształcenia wynika z różnorodności metodologii kierunków gospodarki przestrzennej państw.