Brzoza brodawkowata

Jedno z najbardziej pospolitych rodzimych drzew liściastych o malowniczym pokroju wąskiej korony. Ważny gatunek lasotwórczy. Osiąga wysokość do 25m, pień wąski o charakterystycznym biało czarnym ubarwieniu. Korona prześwitująca, końce gałęzi szczególnie u starszych okazów przewieszają się w dół. Brzoza brodawkowata rośnie szybko, lecz jest drzewem krótkowiecznym, rzadko przekracza 100 lat. Najstarszy krajowy egzemplarz mierzy 26m i ma 171 lat (wg C. Pacyniaka '84). Występuje w prawie całej Europie prócz półwyspu Apenińskiego i Grecji aż po zachodnią Syberię. Rośnie na jałowych, suchych i piaszczystych glebach, umacnia podłoże i należy do gatunków pionierskich zasiedlających jako pierwsze nowo powstające ekosystemy. Tworzy czasami jednogatunkowe drzewostany, częściej jednak wspólnie z innymi drzewami liściastymi i iglastymi.
Wysoka odporność na zanieczyszczenia i zdolność do zapuszczania korzeni w nawet najmniejszych skupiskach podłoża, czynią z brzozy brodawkowatej najważniejszą roślinę pionierską na obszarach miejskich i przemysłowych. Nierzadko widuje się małe drzewka brzozy wyrastające z rynien czy nawet z litego muru. Nie sprawdza się jednak w roli zieleni przyulicznej, gdyż jest wrażliwa na suche, gorące powietrze, a rozchodzące się blisko powierzchni ziemi korzenie mogą uszkadzać płyty chodnikowe. Wspólnie z wierzbą iwą zajmuje pobocza torów kolejowych, hałdy, opuszczone gospodarstwa. Jako gatunek światłożądny pojawia się na nowopowstałych wolnych przestrzeniach w lasach, ale jest wtedy gatunkiem przejściowym. Jeszcze obecnie jest uważana przez leśników za gatunek pośledni, tymczasem przyczynia się do szybkiego zarastania wolnych powierzchni leśnych, wzbogaca podłoże w humus, a rosnąc na obrzeżach lasów zmniejsza ryzyko przymrozków. Przepuszczająca światło korona pozwala na wzrost innych gatunków drzew. Brzoza brodawkowata żyje w symbiozie z licznymi gatunkami grzybów, a laski brzozowe są ulubionym miejscem poszukiwań dla grzybiarzy. Drewno elastyczne i miękkie, mało trwałe. Na wolnym powietrzu rozkłada się całkowicie po 5 latach. Używane jest do wyrobu zabawek i artykułów AGD. Doskonałe do palenia w kominkach - pali się także w stanie wilgotnym. Korę wykorzystuje się w przemyśle farmaceutycznym, a z liści uzyskuje żółty barwnik. Z pozyskiwanego wczesną wiosną słodkiego soku brzozowego wytwarza się napoje, także alkoholowe oraz jest on składnikiem szamponów i innych produktów kosmetycznych. Z cienkich pędów zaś wciąż jeszcze wyrabia się miotły. Biały kolor kory brzozy zawdzięczają substancji o nazwie betulina. Chroni ona roślinę przed obgryzaniem przez zwierzęta leśne i czyni ją nieprzepuszczalną dla wody. Wykorzystywano ją dlatego w dawnych czasach do produkcji plecionych toreb i butów, a także kubków. Czasami służyła jako pokrycie dachowe. Ważnym gospodarczo zajęciem w średniowiecznej Polsce był wyrób dziegciu z kory brzozowej. Wysuszone owocniki hub rosnących na brzozach używano do krzesania ognia. Jeszcze z tradycji pogańskich wywodzi się przyozdabianie ołtarzy na Zielone Świątki gałązkami brzozowymi.
Liście skrętoległe z krótkim ogonkiem, o rombowym kształcie, koloru jasnozielonego. Brzegi blaszki podwójnie piłkowane, czubek wyciągnięty i zaostrzony. Młode pędy i liście lepkie. Kwiaty męskie są wykształcane latem poprzedniego roku i zimują. Mają postać zwisających kotków. Kwiaty żeńskie to krótkie i cienkie stojące kotki, rozwijają się na krótkopędach wiosną razem z liśćmi. Są wiatropylne. Walcowate owocostany rozpadają się jesienią i uwalniają drobne owoce roznoszone daleko przez wiatr.