Buk pospolity f. monstrualna

Synonim: F. sylvatica f. suntalensis, F.s.Tortuosa
Drzewa te występują naturalnie w pasie od W. Brytanii poprzez Pn. Francję, Niemcy, Danię do Pd. Szwecji, z których najstarsze pochodzą mniej więcej z tego samego okresu - początku XIX w.
Pierwsze wzmianki o tej formie botanicznej pochodzą także z początku XIX w. i w ciągu lat różni autorzy nadawali jej jeszcze wiele nazw jak Horizontalis, Retroflexa, Arcuata, Brenkensis, Monstrosa, Prostrata etc.
Odmiana nieco podobna do f. pendula, która wytwarza jednak prosty i wysoki pień. U odmiany monstrualnej zaś pędy rosną zygzakiem i są poskręcane, czasami nawet w pętle, tworząc gęstą plątaninę. Jednak żadne drzewo tej odmiany nie jest do siebie całkowicie podobne. Poza tym drzewa f. tortuosa i f. pendula mocno odbiegające od swego typu nie zawsze można jednoznacznie przyporządkować. Przyroda broni się przed naszym pojęciem porządku.
Do dziś nie rozwiązano zagadki pochodzenia tych drzew. Pewne jest jedynie, że w genomie tych roślin doszło do mutacji i zmiany te są przekazywane potomstwu . Nie wiadomo natomiast, czym mutacja została wywołana. Istnieje na ten temat wiele hipotez. Przypuszcza się np., że forma powstała w wyniku oddziaływania promieniotwórczego meteorytu, który rozsypał się nad Europą. Przyczyn szukano też w pokładach radioaktywnych wód gruntowych w północno zachodnich Niemczech, czyli okolicy, gdzie swego czasu występowało najwięcej tych drzew. Mutacje takie mogą się też pojawić pod wpływem niekorzystnych warunków siedliskowych jak niedobór wody lub nagła zmiana warunków klimatycznych w postaci dłuższego okresu silnych wichur i ciężkiej pokrywy śnieżnej. Pierwotnie oczywiście przypisywano powstanie tych buków siłom piekielnym.
Drzewa te przeważnie dożywają ok. 160 lat. Są obecnie unikatami. W całej Europie istnieje zapewne już tylko niecałe 1000 starszych niż 50 lat okazów. Niegdyś tworzyły zwarte kolonie. Jednak w ciągu stuleci człowiek starał się je wytrzebiać na korzyść normalnych buków, gdyż nie przedstawiały żadnej wartości gospodarczej – rosną wolniej a pnie są krzywe. Ostatnie ich duże skupisko zostało wycięte w 1843 roku we wspomnianych już północno zachodnich Niemczech. Z ponad tysiąca drzew na kilkuset hektarach pozostało zaledwie kilka osobników. Ale od tego momentu zaczęła się też jego powtórna kariera – jako rarytas odmiana ta stała się oryginalnym prezentem i zaczęto ją wysadzać w parkach dworskich.
Niewątpliwie jest to jedno z bardziej niezwykłych i godnych uwagi drzew do ogrodów, o malowniczej na starość koronie, uwidaczniającej się szczególnie w okresie bezlistnym.