Cis pospolity

Rodzime drzewo iglaste osiągające do 20m wysokości, przeważnie znacznie niższe, o koronie szeroko piramidalnej z poziomo odstającymi gałęziami. Często wielopniowe, z cienką czerwonobrązową korą łuszczącą się z wiekiem. Najlepiej rośnie na terenach z klimatem oceanicznym lub też w łagodnym klimacie górskim, z niezbyt mroźnymi zimami obfitującymi w śnieg i z nie za gorącymi, wilgotnymi latami, wybierając przy tym żyzne gleby wapienne. Rzadko tworzy drzewostany jednorodne, jako roślina cieniolubna występuje wspólnie i pod osłoną buku i klonu. Jest to najwcześniej objęte ochroną drzewo w Polsce (i na świecie!) dzięki zakazowi wycinki wydanemu przez Władysława Jagiełłę w tzw. Statutach Wareckich w latach 1420-1423. Należy do najdłużej żyjących roślin - rośnie wolno i może osiągnąć wiek do 2000 lat. U nas najstarszy okaz liczy sobie 1250 lat, przy obwodzie 512cm i wysokości 13m (wg C. Pacyniaka '84). Jest to także najstarsze drzewo w ogóle w Polsce.
Cisy są jedynymi iglakami dobrze odbijającymi z pnia. Nadają się dlatego znakomicie na cięte żywopłoty. Cis odgrywał ważną rolę w mitologii prawie wszystkich ludów europejskich. Pierwotny zasięg obejmował znaczne obszary Europy, jednak ze względu na cenne drewno już w średniowieczu został mocno przetrzebiony, w późniejszych czasach niszczono go także z obawy przed zatruciem się nim zwierząt gospodarczych, obecnie ostał się głównie w rezerwatach. Drewno cisa ma kolor czerwonobrunatny, jest trudno łupliwe i bardzo gęste. Należy do najcięższych użytkowych gatunków drewna w Europie. Nie zawiera żywicy. Jest tak samo twarde jak jesion, trwalsze od dębu, odporne na czynniki atmosferyczne, a przy suszeniu nie pęka. Było przez długi czas stosowane jako drewno budowlane. Wyrabiano z niego także naczynia, ale dzięki swej wyjątkowej elastyczności przede wszystkim było cenione jako materiał na łuki i kusze. Ze względu na cenę i trudną dostępność w dzisiejszych czasach używane głównie do produkcji ekskluzywnej galanterii drzewnej. Wszystkie części rośliny zawierają groźny alkaloid taksynę. Jedynie osnówki nasion są go pozbawione i dlatego jadalne także przez człowieka, dość słodkie, jednak bez wyraźnego smaku i aromatu, o kisielowatej konsystencji. Na zachodzie Europy produkuje się z nich wódki. Najnowszym odkryciem wyciąg z kory i igieł cisa, mający zastosowanie w zwalczaniu chorób nowotworowych.
Drzewo zimozielone, igły długości do 3cm i szerokości 3 mm, miękkie i nie kłujące. Jest to roślina dwupienna. Kwitnie w III, kwiaty męskie żółte i liczne, żeńskie ukryte w kącikach igieł i słabo widoczne. Jesienią dojrzewają nasiona otoczone jaskrawo czerwoną osnówką. Jest ona chętnie zjadana przez ptaki, które tym samym przyczyniają się do rozsiewania. W sumie żywią się nimi 24 gatunki ptaków, a także 8 gatunków ssaków.