Dąb szypułkowy

Ważne rodzime drzewo leśne osiągające do 35m wysokości, z rozłożystą koroną i krótkim masywnym pniem rozdzielającym się już w dolnej części na w kilka grubych gałęzi. Maksymalny obwód pnia wynosi z reguły 6-7m. Kora grubo podłużnie spękana. Dąb szypułkowy należy do najdłużej żyjących drzew i może osiągać wiek do tysiąca lat i dłużej. Najwyższy krajowy egzemplarz mierzy 42m i ma 388 lat a najstarszy 684 lat (wg C. Pacyniaka '84). Wzrost za młodu powolny. Zasiedla prawie całą Europę oprócz większej części półwyspu Iberyjskiego oraz północnej Skandynawii. Preferuje klimat umiarkowany. Występuje do wysokości 800m npm. i toleruje także podłoża piaszczyste i gliniaste. Na glebach żyznych z poziomem wód gruntowych w zasięgu korzeni tworzył przed tysiącami lat jednogatunkowe drzewostany - dąbrowy, obecnie w większości wycięte. Na dęby korzystnie wpływa sąsiedztwo lip. Żyją także w symbiozie z grzybami np. prawdziwkami.
Drzewo u wielu ludów europejskich uważane za święte. W Grecji starożytnej było drzewem gromowładnego Zeusa, w związku z częstym porażaniem dębu przez pioruny. U Galów z kolei druidowie ścinali złotym sierpem jemioły rosnące na dębach i je czcili. Lasy dębowe, zarówno naturalne, jak i sztucznie zakładane, były od niepamiętnych czasów wielorako użytkowane przez człowieka. Szczególnie w średniowieczu wypasano świnie luzem w specjalnie w tym celu wysiewanych lasach. Wiele dzisiejszych puszcz wywodzi się prawdopodobnie z takich plantacji. Obecnie naukowcy zaczynają nawet kwestionować charakter "ostatniej pierwotnej puszczy" Europy, czyli Puszczy Białowieskiej. Drewno dębu szypułkowego jest bardzo twarde i trwałe, nawet pod wodą i w ziemi. W warunkach niezmiennie suchych jego trwałość wynosi 1800 lat, a w niezmiennie wilgotnych 700 lat. Zawarte w nim kwasy są tak silne, że powodują rdzewienie gwoździ. Właściwości mechaniczne zależą jednak w dużym stopniu od indywidualnego drzewa - tylko drewna z szerokimi słojami używano dawniej jako konstrukcyjne do budowy domów i statków. Ciężko się rozpala, ale ma wysoką wartość kaloryczną, jednak z powodu gryzącego dymu nie nadaje się do opalania wewnątrz pomieszczeń. Kora bogata w garbniki była wykorzystywana do garbowania skór - w przeciwieństwie do kory drzew iglastych skóra w trakcie tego procesu jaśnieje. Z galasów wyrastających na liściach wyrabiano dawniej atrament oraz środek zapobiegający biegunce. Liście są za to złym pokarmem dla bydła, gdyż mleko nie nadaje się po tym do picia. Obecnie z drewna wyrabia się meble, okładziny i parkiety.
Liście skrętoległe, długości do 12cm, z kilkoma parami zaokrąglonych klap, osadzone na krótkim ogonku. Rozwijają się dopiero późną wiosną, a u młodszych okazów pozostają zasuszone na drzewach często przez całą zimę. Kwiaty rozdzielnopłciowe, pojawiają się równocześnie z liśćmi w IV/V, męskie w postaci zwisających cienkich kotków, żeńskie w grupach po 2-3 na długich stojących szypułkach. Owalne wydłużone żołędzie są osadzone tylko na końcach w łuskowatych miseczkach, dojrzewają w ciągu pierwszego roku.