Jabłoń dzika

Osiągające przeważnie do 10m wysokości drzewo z odstającymi gałęziami i cienkimi pędami często zaopatrzonymi w kolce. Rośnie też w formie krzaczastej. Najwyższy krajowy egzemplarz mierzy 21m i ma 128 lat (wg C. Pacyniaka '84). Należy do rodzimych drzew zagrożonych wymarciem. Jego ojczyzną jest Europa oprócz większej części półwyspu Iberyjskiego i Skandynawskiego oraz Kaukaz. Jest gatunkiem światłożądnym i ciepłolubnym. W obrębie swego naturalnego zasięgu zasiedla zazwyczaj wilgotne podłoża na granicy lasów. Okresowo silnie podmokłe łęgi lub ich obrzeża zwiększają dlatego prawdopodobieństwo natrafienia na dziką jabłoń. Takie stanowiska zostały wskutek działalności człowieka w dużym stopniu zniszczone. Miejscowe populacje dzikiej jabłoni ograniczają się dlatego najczęściej do pojedynczych okazów lub małych grup, które są od siebie bardzo oddalone. Z drugiej strony występuje też w zaroślach i na odsłoniętych, kamienistych zboczach.Jabłoń dzika jest jednym z przodków jabłoni domowej (Malus domestica). Także w dawnych czasach nie miała większego znaczenia gospodarczego. Odmienne od dzisiejszych formy gospodarki leśnej dawały jej wtedy jednak lepsze możliwości rozwoju. Dzisiaj przyczynia się do zwiększenia różnorodności biologicznej. Szczególnie na odkrytej przestrzeni jej drzewa służą wielu ptakom jako miejsce lęgowe. Nietoperze wybierają je jako miejsce spoczynku w ciągu dnia. Jako pożytek dla dzikich pszczół i innych owadów oraz pokarm dla 35 gatunków ssaków, nie tylko roślinożernych, jej znaczenie jest oczywiste. Na zachodzie Europy prowadzi się obecnie intensywne rozmnażanie wegetatywne jabłoni dzikiej polegające na zaszczepianiu zrazów pobranych z w miarę pewnych okazów i zakładaniu z nich plantacji nasiennych. Wskutek odporności na choroby zaczyna także nabierać znaczenia przy hodowli nowych odmian.Duża zmienność morfologiczna w obrębie gatunku, rozpoczęcie domestyfikacji już pod koniec neolitu, łatwe krzyżowanie się różnych gatunków oraz często obserwowane wielokrotne mieszańce pomiędzy jabłonią dziką a domową doprowadziły do powstania mnogości form, które bardzo utrudniają rozpoznawanie jabłoni dzikiej. Należy sobie zadać pytanie, czy jabłoń dzika w swojej pierwotnej postaci w ogóle jeszcze istnieje, czy też są to mniej lub bardziej zbliżone do form dzikich hybrydy. Dla rozróżnienia jabłoni dzikiej i domowej znaczenie mają cechy liści i owoców. Szczególnie owoce o średnicy poniżej 3,5cm oraz małe liście i brakujące lub nieznaczne owłosienie ich spodu wskazują na formę pierwotną. Należy także uwzględnić, że w trakcie okresu wegetacyjnego owłosienie liści jabłoni dzikiej w przeciwieństwie do liści form uprawnych zanika. Zatem liście omszone wiosną mogą w późniejszym okresie stać się jeszcze gładkie. Obok wielkości owoców przede wszystkim nieprzyjemny, gorzki smak, mała komora nasienna oraz płaski kielich wskazują na jabłoń dziką. Kwiaty białoróżowe, osadzone w baldachach na końcu krótkopędów, zapylane głównie przez pszczoły, rozwijają się w IV/V. Kwitnienie jabłoni jest uznawane za fenologiczny początek wiosny. Liście długości ok. 6cm, okrągławe do odwrotnie jajowatych, z nieco krzywym czubkiem i piłkowanym brzegiem.