Jarząb brekinia

  Wysoki krzew lub średniej wysokości drzewo do 20m. Tylko wyjątkowo wyższe. Wytwarza gęstą zaokrągloną koronę osadzoną na krótkim pniu, który rozgałęzia się często już u podstawy. Kora ciemna, spękana. Jego ojczyzną są obszary Europy Centralnej, Południowej i Południowo Wschodniej, a wyspowe populacje znajdują się także np. w Afryce Północnej, na Bliskim Wschodzie i w Afganistanie. Jest to gatunek ciepłolubny zasiedlający tereny do wysokości 800m npm w widnych lasach liściastych, na zboczach, często na glebach wapiennych. Odporny na suszę. Podlega konkurencji innych drzew i w cieniu w ogóle nie owocuje. Rośnie wolno i jest raczej krótkowieczny, choć pojedyncze okazy mogą osiągać grubo ponad 200 lat. Najstarszy krajowy egzemplarz mierzy 25m i ma 173 lat (wg C. Pacyniaka '84). Wytwarza silny i głęboki system korzeniowy.
  Drzewo rodzime, ale bardzo rzadkie, zagrożone wymarciem i znajdujące się pod ochroną. Jedną z przyczyn zmniejszania się jego populacji nie tylko w Polsce jest zmiana struktury lasów w przeciągu ostatnich kilkuset lat na korzyść uboższych gatunkowo, lecz produkujących większą masę drzewną wysokopiennych monokultur, spowodowana z kolei zanikiem tradycyjnej gospodarki leśnej, czyli zbieractwa i wypasu zwierząt. Fragmentaryzacja populacji powoduje zubożenie genetyczne i dodatkowo zagraża gatunkowi. Gatunki z rodzaju Sorbus uważane są z reguły za podatne na zarazę ogniową jednak wydaje się, że przynajmniej brzęk jest na nią dość odporny. Dostarcza jednego z najszlachetniejszych drewien, nie mającego odpowiednika na rynkach światowych. Jest ono ciężkie i twarde, lecz elastyczne i dobre do obróbki mechanicznej. Raz wysuszone zachowuje swój kształt i dlatego wytwarzano z niego kiedyś przyrządy miernicze. Z powodu dobrych właściwości rezonansowych używane jest także do budowy instrumentów muzycznych. Obecnie wzrasta znów zainteresowanie jego drewnem osiągającym rekordowe ceny na giełdach drzewnych. Jego roczna podaż w Europie Zachodniej wynosi zaledwie ok. 100m3. Lecznicze właściwości owoców jarzęba brekinii były już znane w starożytności. Mączne po dojrzeniu owoce zawierają dużo garbników i były stosowane dawniej jako środek na dolegliwości żołądkowe (łac. tormina - biegunka), ale także na przetwory. Wysoko opłacanym rarytasem jest wódka wyrabiana z jego owoców.
  Liście skrętoległe, klapowane i na brzegach piłkowane, osadzone na ogonkach. Jesienią przebarwiają się na pomarańczowo lub czerwono. Kwiaty białe, zebrane w wyprostowane kwiatostany, rozwijają się w V i VI. Owoce owalne, długości do 18mm, dojrzewają jesienią i są brązowe z licznymi jasnymi przetchlinkami. Owocuje przemiennie, a nasiona są rozsiewane przez zjadające owoce ptaki i małe ssaki. Rozmnaża się także wegetatywnie przez odrosty korzeniowe i w cienistych lasach jest to często jego główna strategia przetrwania.