Kasztan zębaty

Najwyższy gatunek kasztana osiągający ponad 35m wysokości, z wysoko osadzonymi gałęziami i grubym pniem do 3m średnicy. Na wolnej przestrzeni korona rozrasta się szeroko do kilkudziesięciu metrów, na stanowiskach leśnych pokrój jest węższy. Jego ojczyzną są górzyste rejony wschodniej części Ameryki Północnej od Florydy aż po Kanadę, gdzie zajmuje tereny do poziomu 1000m npm na lekko kwaśnych glebach zarówno żyznych jak i słabszych. Występuje często razem z tulipanowcem amerykańskim, magnolią drzewiastą i dębem czerwonym. Jest światłożądny i rośnie dość szybko. W porównaniu z europejskim kasztanem jadalnym jest znacznie bardziej mrozoodporny i może rosnąć bez ograniczeń w całej Polsce. Mimo tego jest u nas spotykany niezwykle rzadko.
Powyższa charakterystyka dotyczy przeszłości. Obecnie populacja kasztana zębatego została prawie całkowicie wyniszczona przez chorobę grzybową zawleczoną do Ameryki z Chin na początku dwudziestego wieku. W swojej ojczyźnie grzyb ten pasożytował na azjatyckich gatunkach kasztanów, nie wyrządzając im większej krzywdy. Ponieważ kasztan amerykański jako gatunek nigdy wcześniej się nie zetknął z tym grzybem, nie posiadał na niego jednak żadnej odporności. Zarodniki roznoszone przez wiatr, deszcz i ptaki wnikały przez rany w korze drzewa, namnażały się gwałtownie i zabijały je w ciągu jednego sezonu wegetacyjnego. Przed nastaniem zarazy było to jedno z najliczniejszych drzew wschodnich lasów Ameryki Północnej - w górach Appallachach np. co czwarte drzewo było kasztanem. Do roku 1950 zostało z nich praktycznie wyeliminowane, wyginęło ponad 3,5 miliarda drzew. Była to największa katastrofa ekologiczna wywołana kiedykolwiek przez człowieka. Kiedyś jedno z największych drzew leśnych, zostało teraz zredukowane do roli odrostów pniowych, które po kilku latach są znowu atakowane i zabijane przez zarazę. Smaczne kasztany stanowiły ważny składnik pokarmowy licznych gatunków ptaków i ssaków. Były także podstawą gałęzi przemysłu, gdzie całymi rodzinami wyruszano jesienią na zbiory, a pieniądze uzyskane ze sprzedaży kasztanów stanowiły nieraz ich główne źródło utrzymania. Zagłada kasztanów była zaczątkiem poważnych przemian społecznych w Ameryce - z braku innych źródeł utrzymania ludność terenów wiejskich całymi rodzinami przeprowadzała się do miast. Kasztan zębaty dawał jedno z lepszych drewien budowlanych. Prawie tak wytrzymałe jak dębowe, ale lżejsze i łatwiejsze w obróbce, znajdowało wszechstronne zastosowanie - na maszty telegraficzne, podkłady kolejowe, meble, instrumenty muzyczne itd. Korę używano do garbowania skór. Obecnie próbuje się ponownie wprowadzić kasztana do swego naturalnego środowiska poprzez selekcję odpornych osobników, krzyżowanie z odpornymi na zarazę gatunkami azjatyckimi oraz zaszczepianie już zainfekowanych drzew wirusem atakującym grzyba.
Drzewo bardzo podobne do kasztana jadalnego i odróżnienie często bywa trudne. Wszystkie gatunki kasztanów łatwo krzyżują się między sobą dając płodne potomstwo. Na jednej roślinie występują zarówno kwiaty męskie jak i żeńskie, ale kasztany są samosterylne. Kolczaste okrywy owocowe kasztana zębatego zawierają zazwyczaj 3 nasiona, wyposażone w długi postrzępiony na końcu wyrostek. Ma jedne z najmniejszych nasion w swoim rodzaju, długości do ok. 2cm, choć bardzo smaczne, jadalne nawet na surowo, o lekkim posmaku orzechów laskowych.