Borówka brusznica

Borówka brusznica (Vaccinium vitis-idaea L.) to gatunek niewielkiej krzewinki z rodziny brusznicowatych, dawniej wrzosowatych, występujący w umiarkowanej i chłodnej strefie całej półkuli północnej. Spotykany bardzo często na podmokłych torfowiskach, wrzosowiskach, borach świerkowych i sosnowych. Bardzo często urządzając ogród mamy problem z odpowiednią rośliną stanowiącą podszycie dla iglaków. Borówka brusznica znakomicie spełni tu swoja rolę.

Niezwykle bogata w nektar i miododajna roślina, dorasta do nawet 40 centymetrów wysokości, szybko rozrastając się za pomocą rozgałęzionych, podziemnych rozłogów, tworząc mniej lub bardziej zwartą masę krótkich pędów. Ta leśna krzewinka dostarczająca cennych dla przetwórstwa owoców może być uprawiana także w ogrodzie przydomowym.

Jej zimotrwałe, skórzaste listki okrywają delikatne, drobniutkie, białe lub różowawe kwiaty oraz czerwone, błyszczące, gorzko-kwaskowe jagody. Owoce dzięki zawartości kwasu benzoesowego są niezwykle trwałe. Dzięki skórzastym liściom nieopadającym na zimę brusznica zwana jest często borówką wiecznie zieloną.

Borówka wymaga gleb kwaśnych o pH 3,5-5,0, piaszczystych, lekkich i próchnicznych. Glebę pod uprawę borówki najlepiej jest wzbogacić torfem wysokim, kwaśnym oraz korą sosnową. Krzewinka ta wymaga również dostatecznej wilgotności w okresie wegetacji oraz nasłonecznienia mającego wpływ na jej rozwój. Pamiętajmy o utrzymaniu wilgotności mając na uwadze to, iż zbyt długie zalanie wodą grozi jej przegniciem. Miejsce uprawy powinno być zniwelowane, aby nie gromadziły się na nim zastoiska wody. Przygotowanie gleby pod wiosenne nasadzenia powinniśmy rozpocząć już jesienią.

Uprawa borówki nie jest kłopotliwa. Jej wymagania pokarmowe są niewielkie. Powinniśmy jednak unikać zasolenia gleby. Specjaliści zalecają podlewanie krzewów przed kwitnieniem i już po zawiązaniu owoców roztworem siarczanu amonowego, w ilości - 1 płaska łyżeczka - na 8 litrów wody. Pamiętajmy nawożąc, iż na 10 m² pola wystarczy dawka 0,2 kg siarczanu amonowego. Wiosną podzielmy tą dawkę na 2 części. Jesienią zastosujmy 0,2 kg superfosfatu i 0,3 kg siarczanu potasu. Borówka jest krzewinką odporną na mróz. Ochrona przed chorobami i szkodnikami również nie jest wymagana, rośliny nie są na nie podatne.

Rozpoczynając uprawę borówki brusznicy powinniśmy sadzić krzewinki w uprawie rzędowej, co 30 - 40 centymetrów w rzędzie i 1 metr między rzędami. W uprawie zagonowej w rozstawie 30 - 40 x 30 - 40 centymetrów. Krzewy gęściej posadzone dadzą nam obfite polny, posadzone luźniej dadzą dobre plony w późniejszym okresie.

Plantację borówki brusznicy eksploatujemy przez kilkanaście lat. Do niezbędnych zabiegów, jakie będziemy musieli przeprowadzać należeć będzie wspomniane już nawożenie, nawadnianie, odchwaszczanie oraz cięcie roślin. Jedną z najwłaściwszych czynności będzie wyścielenie całej plantac­ji 15 centymetrową warstwą trocin, wzbogacającą glebę w próchnicę, utrzymują korzystne dla borówki pH gleby, dostateczną wilgotność oraz ułatwiającą odchwaszczanie plantacji.

Cięcie borówki przeprowadzamy na pędach chorych i obumierających. Pamiętajmy również, by 7-letnie pędy przed ruszeniem wegetacji przyciąć na wysokości 4 do 6 centymetrów. Na pieńku pozostawmy około 4-6 liści. Zabieg ten wykonujemy przed wiosennym zasilaniem rośliny. Po tak wykonanym cięciu zastosować już możemy małe dawki nawożenia mineralnego.

Brusznica kwitnie od maja do lipca, owocuje z kolei w sierpniu. W południowo i południowo zachodniej części kraju zakwita po raz drugi i owocuje na przełomie września i października, a niekiedy nawet w listopadzie. Owoce z powtórnego kwitnienia są jednak nieco mniejsze, trwalsze jednak i mocniej zabarwione.

Brusznica zwana również borówką czerwoną jest doskonałym surowcem zielarskim działającym moczopędnie, antyseptycznie, regulująco na czynności trawienne, zawierającą w swym składzie fosforany, sole żelaza i kwasy organiczne, dużo witaminy C, arbutynę, pektyny, cukry, garbniki i barwniki. Rozgniecione, świeże owoce bywają wykorzystywane do okładów na poparzone miejsca, a odwar z suszonych owoców polecany jest w przypadku przeziębienia i zakażeń bakteryjnych.

W Polsce, z owoców brusznicy robi się galaretki, będące niezastąpionym dodatkiem do ciemnych mięs i dziczyzny. Brusznice są doskonałym surowcem zarówno dla przetwórstwa domowego jak i przemysłowego. Produkuje się z nich dżemy oraz pitne soki, kompoty, konfitury oraz nadzienia do cukierków, a wykonane z nich domowe przetwory zachowują lecznicze właściwości.

Proponowaną przez nas odmianą, jest odmiana „Koralle", jedna z najstarszych znanych u nas odmian. „Koralle" dorasta do 30 centymetrów wysokości, wytwarzając bardzo liczne podziemne pędy, szybko się rozrastając i tworząc zwarte, dekoracyjne zarośla. „Koralle" jest odmianą plenną, o małych, lekko wydłużonych owocach, dojrzewających nierównomiernie. Owocując dwa razy w roku, pierwszy zbiór daje nam na początku sierpnia, a drugi, podstawowy, pod koniec września. Drugi zbiór trwać może do połowy października.