Jałowiec pospolity

Roślina o bardzo zmiennym pokroju, jako drzewo osiągająca zazwyczaj do 8m, częściej rosnąca jako wysoki, wąski krzew, ze wzniesionymi i gęsto ułożonymi krótkimi pędami, tworzącymi bardzo zwartą koronę. Jałowiec pospolity jest długowieczny. Najwyższy krajowy egzemplarz mierzy 13,7m i ma 219 lat (wg C. Pacyniaka '84). Typowy pień wytwarza rzadko i jest on wtedy krótki. Charakterystyczna roślina wrzosowisk i widnych borów sosnowych. Posiada bardzo szeroki zasięg. Spotykany jest w Europie, Azji, Ameryce i Afryce Północnej. Jest gatunkiem niesłychanie plastycznym pod względem wymagań siedliskowych. Zajmuje zarówno tereny położone na północ od kręgu polarnego w Islandii i Grenlandii, ale także obrzeża północno-afrykańskich pustyń. Jak wskazuje jego polska nazwa, ma niskie wymagania glebowe, ale jest światłożądny, a z zarastających lasów zostaje powoli wypierany. Równie dobrze rośnie na ubogim podłożu piaszczystym, płytkich glebach wapiennych, rumowiskach skalnych czy terenach bagiennych. Odpowiednio do tych różnych środowisk powstały liczne podgatunki geograficzne. W górach występuje do wysokości 1600m npm i jest tam spotykany w podgatunku subsp. alpina, czyli jałowiec halny - niski, płożący krzew do 1m wysokości.
Spotykane u nas drewno jałowców należy z reguły do innych jego gatunków. Ale także drewno jałowca pospolitego charakteryzuje się twardością i wytrzymałością, jest elastyczne i trwałe. W przekroju pnia widać żółte drewno z czerwonym rdzeniem. Wytwarzano z niego naczynia do przechowywania płynów. Służył do wyrobu intarsji i luksusowych mebli. Kawałki drewna powieszone w szafie z ubraniami odpędzały mole. W leśnictwie wolno rosnący jałowiec nie ma żadnego znaczenia. Znajduje za to zastosowanie przy urządzaniu terenów zieleni, zakładaniu parków i ogrodów oraz na cmentarzach. Dawniej jałowiec był używany jako krzew żywopłotowy. Hodowcy stworzyli formy przedstawiające sobą wszystkie typy wzrostu i rozmiarów. Różne części rośliny od niepamiętnych czasów były używane w celach leczniczych. Wzmagają apetyt i trawienie, mają działanie napotne, leczą schorzenia dróg oddechowych. Nalewki z jagód służą do nacierania przy bólach stawowych, napar z jagód przyspiesza gojenie ran i wrzodów. Suszone jagody mają właściwości oczyszczające krew. Ostrożność przy ich zażywaniu jest wskazana przy nadwrażliwości żołądkowej, podczas ciąży i zapalenia nerek. Produkowane są liczne rodzaje wódek jałowcowych. Najlepsze gatunki szynek są wędzone na drewnie jałowcowym. Jagody są też doskonałym dodatkiem do wszelkich rodzajów pieczonych mięs.
Igły jałowca pospolitego są kłujące, długości ok. 1,5cm, osadzone okółkowo na pędach po 3 sztuki. Pozostają na nich do czterech lat i potem opadają. Z wierzchu znajduje się na nich szary pasek nalotu woskowego. Roślina dwupienna. W kącikach igieł zeszłorocznych pędów pojawiają się w IV/V kwiaty. Męskie rzucające się w oczy, żółte. Żeńskie niepozorne. Rozwijają się z nich okrągłe i mięsiste szyszkojagody. Początkowo zielone, dojrzewają po dwóch do trzech latach i przybierają kolor granatowy. Można je zbierać od VIII do X. Owoce są zjadane przez 43 gatunków ptaków, a zawarte w nich nasiona dzięki temu rozsiewane. Kora czerwonobrązowa, łuszcząca się.